เกษตรประณีต

เกษตรประณีต ทางเลือกที่ใช่และถูกต้องที่สุด การทำเกษตรกรรมแบบผสมผสานที่พึ่งตัวเอง ทำการออมน้ำ ออมสัตว์ และออมต้นไม้อย่างยั่งยืน อีกทั้งยังเป็นการเจริญรอยตามเบื้องพระยุคลบาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในเรื่อง เศรษฐกิจพอเพียง แนวคิดที่ว่านี้ ถูกทำให้เกิดโครงการวิจัยและพัฒนา เกษตรกรรมอย่างประณีต 1 ไร่ เพื่อนำไปสู่การมีอยู่ มีกิน และปลดหนี้สิน ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการวิจัยจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) โดยโครงการดังกล่าวจะเน้นการนำเอาองค์ความรู้ในการทำเกษตรผสมผสานของปราชญ์ชาวบ้านมาออกแบบการทำเกษตรกรรมอย่างประณีต ที่จะต้องมีการศึกษาทั้งปริมาณและชนิดของพืช ที่จะใช้ปลูกรวมถึงค่าใช้จ่ายต่างๆ ภายใต้เงื่อนไขที่ต้องสามารถใช้ได้จริง

การทำเกษตรประณีต 1 ไร่ เป็นแนวทางหนึ่งในการแก้ไขปัญหาความยากจนของคนอีสาน ซึ่งตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่าคนยากจน มีที่ทำกินน้อยจะทำอย่างไรจึงจะพึ่งพาตนเองได้ และมีสุขภาพดี ครอบครัว มีความสุข คือ ทำให้ตัวเองอยู่รอดก่อนจะรวย และอาจกล่าวได้ว่าเกษตรประณีต 1 ไร่ เป็นรากฐานที่มั่นคงของเศรษฐกิจพอเพียงอันจะนำไปสู่การแก้ปัญหาความยากจนของคนอีสาน นั่นเอง

การทำเกษตรประณีต เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดใหม่ของเกษตรกร จากการคิดเพียง 1 ไร่ คือ ที่ดิน 1,600 ตารางเมตร ไม่มีการคำนวณและคำนึงถึงประโยชน์ที่จะได้มากนัก การคิดว่า 1 ไร่มี 1,600 ตารางเมตร หยาบเกินไป อาจจะต้องคิดเป็นตารางฟุต ตารางนิ้ว หรือตารางเซนติเมตรไปเลย เป็นการท้าทายให้ไม่คิดเฉพาะดิน แค่ใต้ดินก็สามารถปลูกพืชได้ เช่น ปลูกมันเทศซึ่งลงหัวในดิน เหนือดินขึ้นไป 2 ชั้น 3 ชั้น ก็มีต้นไม้มีนก และมีสัตว์ต่าง ๆ รอบ ๆ แปลงปลูกชะอมหรือผักหวานบ้าน ได้กว่า 500 ต้น เก็บเกี่ยวแต่ละต้นจะมีกินมากมาย มีเหลือแจกเพื่อน เหลือแจกนำไปขาย พื้นที่เหนือดินปลูกฟัก น้ำเต้า ในแปลงปลูกผักไม้ผล ไม้ใช้สอย พื้นที่ว่างเลี้ยงสัตว์ เพาะเห็ด เป็นต้น

การทำเกษตรประณีต 1 ไร่ กำลังเป็นที่สนใจของวงการต่าง ๆ เพราะเป็นการทำจากเล็กไปหาใหญ่ จากง่ายไปหายาก ทำได้จริงและ ทำได้กับทุกคนที่มีใจและมีปัญญา โดยต้องวางแผนทำเกษตรกรรม ถาวรและพอเพียงก่อน ทำน้อยได้มาก ปลอดจากสารพิษ ( ไม่ใช้สารเคมี ) ปลูกพืชที่เป็นอาหารประจำวัน จัดทำ แผนผัง 1 ไร่ ขุดสระ 1 งาน เก็บน้ำไว้ใช้และเลี้ยงปลา ทำที่อยู่อาศัยครึ่งงาน ทำสวนครัวครึ่งงาน ล้อมรั้วรอบแปลงผัก ใช้ฟางปูหนา ๆ แล้วเอาดินดี ๆ มากลบทำแปลงผัก ปลูกผักทุกชนิดที่กินได้รอบที่ 1 ไร่ ที่ดินที่เหลือปลูกกล้วยสลับกับไม้ยืนต้น ทั้งผักผลไม้ และไม้ใช้สอย รวมทั้งเลี้ยงหมู วัว ควาย อย่างละ 1 – 2 ตัว เลี้ยงเป็ดและไก่ 1 ฝูง การจัดการนอกจากต้องมีแผนแล้ว ต้องคอยจดบันทึกถึงที่ใช้ไป และสิ่งที่ได้รวมทั้งคอยประเมินผลดีผลเสีย ที่สำคัญอย่าให้ความโลภ โกรธ หลงเข้าครอบงำ ก็จะมีอยู่มีกิน ใช้หนี้สินได้หมด มีบำนาญชีวิต และข้อสำคัญในการทำเกษตรประณีต คือ กินของที่ปลูกและใช้ของที่ทำ รวมทั้งต้องศรัทธา ในงานที่ตัวเองทำ จัดระบบพืชผักผลไม้และเลี้ยงสัตว์หมุนเวียนไปตามฤดูกาลอย่างต่อเนื่อง อย่างพอเพียงที่ผ่านมา การทำการเกษตรของเกษตรกรที่มีที่ดินมากกว่า 1 ไร่ และเอาตัวไม่รอดเพราะขาดการเรียนรู้ และขาดการปฏิบัติ ตามที่คิดด้วยตนเอง และคนในครอบครัว มีแต่ทำตามที่คนอื่นบอก จึงทำให้ขาดทั้งวิธีการและวิชาการ