วิธีทำปุ๋ยคอกหมักง่ายๆ ด้วยตัวเอง

ปุ๋ยคอก1

ปุ๋ยคอก เป็นหนึ่งประเภทในกลุ่มของปุ๋ยธรรมชาติ พูดให้เข้าใจได้ง่ายก็คือเป็นปุ๋ยที่ใช้มูลสัตว์ เช่น มูลวัว มูลไก่ มูลค้างคาว มาเป็นสารหลักในปุ๋ยคอกที่ว่านี้ แต่ผลจากการใช้ปุ๋ยคอกธรรมดานั้น ให้ผลที่ไม่ค่อยสู้ดีเท่าไร ช่วงแรกๆ ที่เอาปุ๋ยคอกมาใส่ให้ต้นไม้ ต้นไม้เหล่านั้นก็จะพากันงอกงาม แต่เมื่อใส่ไปเรื่อยๆ ก็จะพบว่าต้นไม้ไม่งอกงามอีก ซ้ำยังมีอาการใบเหลืองให้เห็นและต้นไหนที่ไม่แข็งแรงพอก็พาลตายเอาเสียดื้อๆ จึงมีการเอาปุ๋ยคอกมาต่อยอดเป็น “ปุ๋ยคอกหมัก” ที่มีการลองใช้และทดสอบผลจริงๆ มาแล้วว่า สามารถใช้อย่างต่อเนื่องได้ทั้งพืชสวนและพืชไร่ โดยที่ไม่เป็นอันตรายต่อต้นไม้และพื้นดิน การทำปุ๋ยคอกหมักไว้ใช้เองในครัวเรือน รวมไปถึงในพื้นที่การเกษตรของตัวเอง เป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายในส่วนของปุ๋ยไปได้ไม่น้อย แถมยังช่วยเพิ่มผลิตและปรับระบบนิเวศน์ในแปลงเกษตรให้มีคุณภาพมากขึ้นกว่าเดิมด้วย งั้นเรามาดูวิธีการทำปุ๋ยคอกหมักง่ายๆ ด้วยตัวเองกันเลย

ขั้นเตรียมส่วนผสมในการทำปุ๋ยคอกหมัก
ปุ๋ยคอก (มูลวัว มูลไก่ มูลค้างคาว หรือมูลอื่นๆ) ปริมาณ 1 ส่วน โดยให้เลือกเอาแบบที่หาได้ง่าย ไม่ต้องมีค่าขนส่งมากนัก ยิ่งถ้าเป็นสิ่งที่หาได้ในพื้นที่เกษตรของตัวเองอยู่แล้วก็ยิ่งดีเข้าไปใหญ่
– แกลบ จะเป็นแกลบดำหรือแกลบเผาก็ได้เหมือนกันจำนวน 1 ส่วน
– รำ เน้นให้เป็นรำละเอียดสักหน่อย จะได้ช่วยให้ส่วนผสมทั้งหมดเข้ากันได้ดี จำนวน 1 ส่วน
– น้ำ EM ปริมาณ 1 ลิตรต่อปุ๋ยคอก 1 ส่วน
– กากน้ำตาล 1 ลิตรต่อปุ๋ยคอก 1 ส่วน
– น้ำสะอาดประมาณ 25 ลิตรต่อปุ๋ยคอก 1 ส่วน

ขั้นตอนการทำปุ๋ยคอกหมัก
– เนื่องจากว่ามูลสัตว์จะมีความชื้นซ่อนอยู่ มากบ้างน้อยบ้างแล้วแต่ระยะเวลาที่เก็บมา ก็ให้เอาปุ๋ยคอกหรือมูลสัตว์นั้นไปตากแดดให้แห้งสนิทดีเสียก่อน โดยปูผ้ากระสอบกับพื้นราบกลางแจ้ง เทปุ๋ยคอกที่เตรียมไว้ลงไป เกลี่ยให้กระจายออกจากัน อันไหนที่ยังเป็นก้อนใหญ่ก็ต้องทุบให้เล็กลงด้วย ตากทิ้งเอาไว้กลางแดดจัดราวๆ 2 วัน
– เมื่อปุ๋ยคอกที่ตากเอาไว้แห้งสนิทดีแล้ว ให้เอามาคัดแยกสิ่งที่เป็นอันตรายและสิ่งแปลกปลอมออกไปให้หมดก่อน เช่น พลาสติก เชือก เป็นต้น
– นำปุ๋ยคอกคลุกเคล้าให้เข้ากันดีกับส่วนผสมอื่นๆ ได้แก่ รำและแกลบ ขั้นตอนนี้ค่อนข้างใช้เวลาพอสมควร ให้ค่อยๆ ใช้จอบเกลี่ยไปมาทีละส่วนน้อยๆ อาจแบ่งเป็นกองเล็กๆ ก่อน พอคลุกแต่ละกองเข้ากันดีแล้ว ค่อยเอามารวมกันเป็นกองใหญ่ ความเข้ากันเป็นเนื้อเดียวของส่วนผสมเป็นสิ่งสำคัญมากและมีผลต่อคุณภาพของปุ๋ยคอกหมักที่จะได้ด้วย
– ผสมน้ำ EM กากน้ำตาลและน้ำสะอาดเข้าด้วยกัน ควรผสมลงในถังขนาดใหญ่ แล้วใช้ฝักบัวรดน้ำตักขึ้นมาทีละน้อย ค่อยๆ ราดรดลงบนส่วนผสมแห้งที่คลุกเคล้าเอาไว้แล้ว เทไปรอบหนึ่งก็ให้ใช้จอบคลุกเคล้ารอบหนึ่ง ทำแบบนี้ไปเรื่อยๆ จนกว่าจะเป็นว่าส่วนผสมทั้งหมดมีความชื้นแบบหมาดๆ อย่างทั่วถึง
– หากจะหมักในกระสอบก็ให้ตักปุ๋ยบรรจุลงในกระสอบ แล้วตั้งไว้ในที่ที่มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก หากจะหมักในบ่อดิน ก็ต้องขุดบ่อสี่เหลี่ยมเตรียมเอาไว้ก่อน แล้วโกยปุ๋ยทั้งหมดลงบ่อไป ปิดทับด้วยผ้าใบหรือหญ้าฟางอีกทีหนึ่ง

ขั้นตอนการนำปุ๋ยคอกหมักไปใช้งาน
ปุ๋ยคอกหมักนี้จะใช้เวลาอย่างน้อยราวๆ 2 อาทิตย์ ถึงจะนำไปใช้งานได้ ปัจจัยที่จะทำให้ปุ๋ยเสร็จสมบูรณ์ได้เร็วหรือช้าก็คือ ประเภทของปุ๋ยคอกที่นำมาใช้ ความพิถีพิถันในขั้นตอนการทำ และสภาพแวดล้อมระหว่างการหมักบ่ม ดังนั้นเราจึงต้องหมั่นมาสังเกตลักษณะของปุ๋ยคอกหมักเอาเองว่าพร้อมใช้งานหรือยัง โดยสามารถตรวจเช็คครั้งแรกได้ทันทีเมื่อครบเวลา 2 อาทิตย์แล้ว หากปุ๋ยที่ได้มีสีน้ำตาลเข้มไปจนถึงดำ มีเนื้อปุ๋ยเป็นแบบร่วนซุยไม่เกาะกันเป็นก้อน ระดับความร้อนของปุ๋ยใกล้เคียงกันทั้งหมด ไม่มีส่วนไหนร้อนหรือเย็นไปมากกว่ากัน สุดท้ายคือมีกลิ่นฉุนกว่าตอนแรกเพราะมีการย่อยสลายเกิดขึ้นภายใน เมื่อเห็นแบบนี้แล้วก็ยกปุ๋ยคอกหมักที่ได้ไปใช้ได้ตามสะดวกเลยทันที